Bericht van de BBZ-voorzitter

In deze digitale nieuwsbrief wil ik graag het digitale kaasboek wat nader toelichten. Vele kaasmakers onder ons weten nog prima hoe het oude vertrouwde kaasboek ingevuld diende te worden. De liters melk, de liters aangekochte melk, het eerste opgelegde kaasmerk en het laatste opgelegde kaasmerk van een dagproductie moesten worden bijgehouden. Enige stress was altijd aanwezig, omdat de controleur van het COKZ altijd langs kon komen om een monster op te halen en dan tevens inzicht moest en kon hebben in het gele kaasboek. Eind van elk kalenderjaar liep de spanning nog wat hoger op, omdat dan het kaasboek werd meegenomen door de controleur en vervolgens de massabalans werd opgeteld. Zelfs de kaasmerken moesten besteld worden bij het COKZ. Dat was op zich een plechtige gelegenheid, na een telefoontje werd er vervolgens één doos merken per post verstuurd.

Het Kaasmerk

Het Kaasmerk bestaat dit jaar 100 jaar. Ontstaan uit onvrede tussen kaasboeren die het niet zo nauw namen met het vetgehalte in de kaasmelk. Afgeroomde melk belandde in de kaasbak en werd voor volvette kaas op de markt gebracht. Er werd besloten om elke kaas van een kaasmerk te voorzien met het vetpercentage erop, om misleiding en fraude tegen te gaan. Tot op de dag van vandaag is dat nog steeds het geval, op elke kaas wordt een merk meegeperst, met vermelding van het percentage vet en een uniek nummer erbij dat naar de producent leidt. Fabriekskaas heeft een rond kaasmerk en de Boerenkaas het zogenaamde tonnetjesmodel. Het Kaasmerk was toentertijd een overheidsinstelling en heette in de volksmond het Rijkskaasmerk. Het Kaasmerk is geprivatiseerd en maakt kaasmerken voor alle betrokken partijen.

Uitgifte kaasmerken

Zoals eerder al vermeld, werden vroeger de kaasmerken uitgegeven door de toezichthouder. Na de privatisering van het Kaasmerk moesten de kaasboeren hun merken rechtstreeks bestellen bij het Kaasmerk. Als we het controlereglement van de GTS Boerenkaas erop naslaan komen we de volgende zin tegen:
1. De caseïnemerken worden verstrekt aan de producenten die zich in het kader van de Verordening hebben geregistreerd bij het COKZ en al dan niet lid zijn van de Bond van Boerderijzuivelbereiders.
2. De caseïnemerken worden door of namens de Bond van Boerderijzuivelbereiders aan de producent verstrekt, uitsluitend om te worden aangebracht op de in zijn bedrijf geproduceerde boerenkaas.
3. Door of namens de Bond van Boerderijzuivelbereiders wordt een registratie bijgehouden van de aan de producenten verstrekte caseïnemerken. COKZ heeft inzage in deze registratie.
4. Het is de producent verboden de verstrekte caseïnemerken op boerenkaas aan te brengen, welke niet rechtstreeks door of namens de Bond voor Boerderijzuivelbereiders aan hem of te zijnen behoeve zijn verstrekt.
5. De producent is verplicht het caseïnemerk op de boerenkaas aan te brengen op de eerste dag van de bereiding op zodanige wijze dat:
a. de letteraanduiding op de aangebrachte caseïnemerken in overeenstemming is met het dienaangaande in artikel 5 bepaalde;
b. de caseïnemerken worden aangebracht in volgorde van serieletter(s) en volgnummers;
c. op een boerenkaas niet meer dan één caseïnemerk wordt aangebracht;
d. de bedrukte zijde van het caseïnemerk in de boerenkaas wordt geperst;
e. geen beschadiging van het caseïnemerk optreedt.
6. De producent is verplicht een administratie te voeren omtrent het verloop van de voorraad van de aan hem verstrekte caseïnemerken. Door of namens het bestuur kunnen aanwijzingen worden gegeven omtrent de wijze waarop deze administratie moet worden gevoerd.
Op de website van het COKZ staat het hele Controlereglement GTS-Boerenkaas (pdf).

Conclusie

Wij als BBZ moeten beter inzicht hebben in de uitgifte en registratie van de boerenkaasmerken, maar bovendien heeft de BBZ nog een kaasmerk hoog te houden: Kaas van de Boerderij, kaas die op de boerderij gemaakt wordt, maar niet aan de GTS-normen voldoet. De BBZ heeft het zich als belangenbehartiger niet makkelijk gemaakt om op het beeldmerk te zetten: Gecontroleerd door de Bond van Boerderijzuivelbereiders. Toch heeft het hier wel alle recht toe dat Kaas van de Boerderij een privaat merk is van de BBZ.
Kaasmerken worden alleen uitgegeven aan kaasboeren die sowieso lid zijn van de bond, maar ook het reglement hebben ondertekend waarin de eisen staan vermeld waaraan je moet voldoen om het merk te kunnen opleggen.
Het digitale kaasboek genaamd Ficaseo is een initiatief van Het Kaasmerk. Anno 2020 leven we in een digitale tijd waarin we gemakkelijk zaken kunnen registeren via een online programma. Al meer dan twee jaar draait er een pilot bij verschillende kaasboeren die samen hebben gewerkt aan een werkbaar programma om de kaasmerken net als vroeger bij te houden. Er is echter meer in dit programma; we praten hier over een professionele opzet om de gemaakte kaas op de boerderij te voorzien van track en trace. Alle gegevens van een dagproductie kunnen worden ingevuld, wat weer met voedselveiligheid te maken heeft, maar ook modern voorraadbeheer zit in het Ficaseo-programma.
Het bestuur van de BBZ heeft besloten om gebruik te gaan maken van Ficaseo, oftewel het digitale kaasboek. Als bond moeten wij simpelweg een overzicht kunnen hebben van waar onze beroemde kaasmerken blijven. Bescherming van een product begint bij een goede registratie.

Wat wil de BBZ hiermee bereiken?
– Een professionele uitstraling van de sector naar de buitenwereld toe.
– Traceerbaarheid op echtheid van het product op Boerenkaas en Kaas van de Boerderij; daar moeten wij als sector trots op zijn.
– Bij calamiteiten (in het ergste geval een recall) is het heel eenvoudig om de partijen te traceren (track en trace).
– Een compleet overzicht in het programma waarin alle gebruikte ingrediënten overzichtelijk worden bijgehouden.

Tot slot nog wat praktische informatie:
Voor alle duidelijkheid, Ficaseo werkt met een datamatrixcode. Dit is absoluut geen QR-code, zoals velen denken. Het is onmogelijk om de gegevens met een smartphone uit te lezen.
Ficaseo kan naderhand worden ingevuld, dat wil zeggen dat er niet ter plekke internet aanwezig hoeft te zijn, maar dat kan ook op een later tijdstip worden ingevoerd. Ficaseo hoeft niet per se ingescand te worden, maar kan ook handmatig worden ingevuld op de computer.

Wij hopen dat de kaasmakers ook het belang van deze stap naar automatisering begrijpen. De eerste stap is vervolgens dat we alle gebruikers van kaasmerken van Kaas van de Boerderij in contact gaan brengen met Het Kaasmerk. In verband met de coronacrisis heeft dit wel wat vertraging opgelopen.

Theo Dekker, voorzitter Bond van Boerderij-Zuivelbereiders

Reacties zijn gesloten.